Modern Zamanlarda Din

Veysel Karataş yazdı…

dinler

“Almanya için dinin eleştirisi ekseriyetle tamamlanmıştır ve Almanya’da din eleştirisi bütün eleştirilerin öncülüdür”…

“Din dışı eleştirinin temeli şudur: İnsan dini inşa eder, din insanı değil. Başka bir deyişle, din henüz kendini bulamamış veya zaten kendini tekrar kaybetmiş insanın öz-bilinci,öz hissiyatıdır”….

“Dinsel ızdırap aynı zamaanda gerçek (reel) ızdırabın bir ifadesi, gerçek ızdıraba karşı bir protestodur.Din bastırılmış varlığın müşahadesi, kalpsiz bir dünyanın kalbidir, tıpkı ruhsuz bir dünyanın ruhu olduğu gibi. Din insanın afyonudur”…

 (K.Marx. Hegel’in Hukuk Felsefesini eleştiriye Katkı)

Din bir illüzyondur. Aldatıcı bir güneştir. Din, insanın kendine yabancılaşmasının modernlik öncesi halidir. Bu yabancılaşma doğa ile başladı. Yabancılaşma daha sonra soyut ve üstün insanın vasıflarını kendinde toplayan tek tanrıya dönüştü. Din (tanrı) bir yabancılaşmadır. Yabancılaşma modern dönemlerde (burjuva toplumunda) insanın kendisi tarafından yaratılan ekonomik koşullar ve üretim araçlarına dönüştü. İnsan var etti ama var ettiği şey, kendisinden daha üstün bir güçmüş gibi yine kendisine hükmediyor. Devleti de insan yarattı ama sonra devletin kölesi oldu. Tıpkı emeğin kölesi olduğu gibi. Tıpkı üretim ilişkilerini yaratıp yine üretim ilişkilerinin kölesi olduğu gibi…

Başa dönecek olursak “Almanya için dinin eleştirisi ekseriyetle tamamlanmıştır ve Almanya’da din eleştirisi bütün eleştirilerin öncülüdür”… Aynı yüzyılda bir başka Alman, Almanya sokaklarında “Tanrı Öldü Duymadınız mı?” diye isyan edecek… Sonra başkaları bu konuyu işlemeye devam edecek. Durkheim, dine ait her ne varsa iptidai bir yaşamın kalıntıları olarak görecek. Çok sonra Berger bu olguyu, Batı toplumlarının üzerindeki kutsal kubbenin çökmesi şeklinde ifadelendirecek.

dinnn

Modern dünyada din ve dine ait olan hiçbir şeye yer yok. Görünenler geride kalmış bir dünyaya ait hayaletlerdir. Din merkezli kurumlar, ilişkiler bilgi üretimi, toplumsal ilişkiler, roller ve statüler, ahlak, kültür ne varsa ortadan kalkması kaçınılmazdır. Din mağlup olmuştur. Dinden kasıt elbette “Tanrı”dır. Tanrı merkezli dünyadır ve bu dünyanın kubbesi yerle yeksan olmuştur.

Batının epistemolojik ve ontolojik temellerine baktığımızda bu ilk karşılaşma olmadığı gibi Tanrı’nın ilk mağlubiyeti de değil. Daha önce de Yakup (peygamber) Tanrı ile güreşmiş ve Tanrı’yı mağlup etmiştir. Bu müsabakayı simgesel olarak yorumlayan Yahudi teolojisi Yakup‘un bundan sonra Tanrı karşısında bir “isme” bir “ad” a sahip olmaya hak kazandığını söyler. Bu Tanrı karşısında ontolojik olarak varoluş anlamına gelir.

Geleneksel toplumlarda bir adı hakketmek için büyük bir başarı kazanmanız gerekir. O başarıyı elde etmeyene kadar “adsız” olarak çağrılırsınız “ADSIZ”… Tanrıyı (Yehova) güreşte yendikten sonra Yakup “İsrail” adını alır. İsrail, Tanrı ile güreşen, Tanrı ile uğraşan manalarına gelen bir isimdir. Her bir İsraillinin bir ad almak için tek tek uğraşmasına gerek yok. Onlar İsrailoğullarıdır. O ad hepsinin hakettiği bir addır. Ataları Yakup‘tan mirastır onlara…

niçe.jpg

Batının Tanrı ile ikinci karşılaşması 2-3 yüzyıllık bir süreci kapsar. müsabaka 19. yüzyılın sonunda neticelenir. Galibi Nietzsche ilan eder. “Tanrı Öldü”... Oysa ki tanrı öldü diyenin sesine kulak veriyorsak neden sonuna kadar gitmiyoruz.  Tanrıdan sonra tüm bu sahte değerleri inşa etmenin saçmalığı neyin nesidir. “Tanrı yoksa her şey mübah olmalı”. Her şey bir hiçin kıyısında durmalı ve biz bu hiçin anlamsızlığını göğüsleyebilmeliyiz. Bunu yapabilecek kaç kişi var şunun şurasında. Ama yok vatandaşlık haklarıdır, seyahat özgürlüğüdür,eğitim hakkıdır, cinsiyet haklarıdır, eşitliktir, özgürlüktür, sermayedir, rekabettir, başarıdır…

Modernleşme ilk etapta Batı haricindeki toplumlarda bu epistemolojik temeller üzerinde inşa olmasa da tüm dünya medeniyetlerini derinden etkilemiştir. Lojistik desteği ve taktiği Batıdan alan diğer medeniyetler, sonraları kendi Tanrısı ile güreşten öte adeta kavgaya tutuşmuştur. Tanrılar bu müsabakalarda insan karşısında ciddi bir varlık gösterememiştir.

Modern yaşam tarzı tüm kültür ve dinleri ortadan kaldırmış görünüyor. Görünenler turistik birer öğe olmak dışında bir anlam ifade etmiyor. Turistler eğlendirildikten sonra kültürel kıyafetler çıkarılıp modern gündelik kıyafetler giyiliyor. Havalimanında turistleri karşılayan kılıç-kalkan ekibi gibi, turistlere fantastik hizmetler sunan -geleneklerine son derece bağlı (!)-  Japonlar gibi… Modern hayatın olağan akışı içinde parayı bastıranlara belli aralıklarla o dine ve kültüre ait ritüeller ve simgeler sergileniyor, hepsi bundan ibaret. Onlar günümüzde karşılığı olmayan simgelerdir. içi doldurulmuş, dondurulmuş ve artık yaşanmayan bir zamana aittir.

Batı’nın ürettiği bilim ve teknolojinin zaferine ve kudretine o kadar iman edilmiş ki, dine ait ara ara ortalıkta görünen ve yaşam belirtisi gösteren simgeler bu toplumlarda bir hortlak etkisi yapabiliyor. Turistik öğeler o kadar korkunç değil halbuki. Turuncu renkli bir Budist rahip sevimlidir. Bir rahibe sevimlidir. Egzotik ülkelerdeki din adamları ve kıyafetleri sempatiktir. Balta girmemiş ormanlardaki kültürel yaşam öğeleri kadar sempatik ve eğlencelidir. Onlar Batı kültür ve hayat tarzına ve de değerlerine yönelik bir tehdit değildir. Baltaları ve yüzlerindeki tuhaf boyaları ve tamtam danslarıyla  kameralara dolar karşılığında poz verdikten sonra, kamera arkasında üstlerindekini çıkardıktan hemen sonra her şey bir dahaki gösteriye kadar rafa kaldırılır.  Ama kara çarşafa, cübbe,sarık ve sakala aynı sempati gösterilmez. O simgeler çünkü “intikam sahibi olanı çağrıştırıyor.” 

kudus

Veysel KARATAŞ

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com.

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: