Ziya Gökalp’tan Kızı Hürriyet Hanım’a Mektup

Sinan Çuluk hatırlattı…

Ziya Gökalp, 104 yıl önce Darülfünun’da profesör ve Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Akdağmadeni Mebusu iken, İngilizlerin İtilaf hükümetine verdikleri liste uyarınca Malta adasına sürgüne yollanır. Sürgündeyken eşine, çocuklarına yazdığı, nadir bir külliyat oluşturan mektuplar “Limni Malta Mektupları” adıyla yayınlanmıştır. Bu külliyatın dışında kalıp kalmadığını tespit edemediğim bir fotoğraf kartının arka yüzünde yer alan, Ziya Gökalp’tan o sırada 10 yaşında olan kızı Hürriyet’e hitaben yazılmış ve SALT Arşiv’de mektup olarak kayıtlı bir belgeyi sunuyorum. Bu kartın ön yüzünde Ziya Gökalp’ın fotoğrafı olması gerekiyor ama aynı numara altında tasnif edilen bir fotoğraf yoktur. Bir başka numarada yer alan Ziya Gökalp’in sürgün günlerine dair gazete kupüründeki fotoğrafın, naklettiğim metinde belirtilen fotoğraf olması muhtemeldir. 

Kartın Arka Yüzü

2 Kanun-ı Sani 1336 [12 Ocak 1920]
Kızım Hürriyet Hanım’a
Sevgili Kızım! Sen çok akıllı bir kızsın! Türkan’ı çok seviyorsun. Ona çukulatalar alıyorsun. İşte ben de sana resmimi gönderiyorum. Yakında inşallah kendimi de getiririm. Annene çok selamlar ederim. Amcana da çok selamlar. Seniha’nın, Türkan’ın, Fatma’nın, Şeref’in, Beyhan’ın gözlerinden öperim sevgili kızım.
Baban Ziya Gökalp 

İstanbul’da Cağaloğlu’nda Mektep Sokağı’nda Doktor Nafiz Paşa’nın hanesinde Ziya Gökalp Bey’in kerimesi hanıma mahsusdur.


Hindistan Hilafet Cemiyeti

Bu antet bir dönemin Türk dostu Hint Müslümanlarının ve bazı Hinduların bir araya gelerek kurdukları Hilafet Cemiyeti‘nin antetidir. İngiliz sömürgesi olan Hindistan‘ın bağımsızlığı yolunda Osmanlı Hilafetinin desteklenmesi düşüncesiyle yola çıkmışlardır. Cinnah‘tan, İkbal‘e, Mevlana Azad‘dan Müşir Kıdvai‘ye kadar Hint Müslümanlarının en önemli isimleri, çok etkili ama sonuçsuz politikalar yürütmüş bu örgütün lider kadrosundaydı. Üstelik kuruluş yıllarında, Hindistan Milli Kongresi lideri Gandi bile merkez komitesine katılmıştı.

Lozan Anlaşması ve Türkiye Cumhuriyeti‘nin ilanı bu cemiyet tarafından tüm Hindistan‘da yapılan gösterilerle kutlandı. Saltanatın kaldırılmasından sonra Hilafet makamına getirilen Abdülmecid‘in halifeliğini tanıdılar ve Mustafa Kemal‘e “Münci-i Hilafet (Hilafetin Kurtarıcısı)” unvanını verdiler. 3 Mart 1924’de hilafetin de kaldırılmasıyla merkez komite önderleri arasında ihtilaf çıktı. Bazıları Türkiye‘nin hamlesini desteklediler ve Hindistan‘ı bağımsızlığa kavuşturmalarının hilafetten önce geldiğini belirttiler. Bazıları da yeni bir halife arayışına başladılar. Projeleri gerçekleşmeyince onlar da Hindistan’ın bağımsızlığını sağlamaya öncelik verdiler.

Sinan ÇULUK

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com.

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: